Fen i halny – wiatry, które zmieniają pogodę w Polsce

# Fen i halny – wiatry, które zmieniają pogodę

Ciepły, suchy wiatr opadający z gór potrafi w kilka godzin zmienić temperaturę o 10°C lub więcej. Poznaj te niezwykłe zjawiska meteorologiczne.

Czym jest fen?

Fen to suchy, ciepły wiatr opadający po przekroczeniu przez masę powietrza górskiej bariery. Nazwa pochodzi od Alp, gdzie zjawisko zostało po raz pierwszy opisane.

Mechanizm powstawania

1. Wilgotne powietrze napotyka góry

2. Wznosi się i ochładza (opady po stronie nawietrznej)

3. Przekracza grań i opada po stronie odwietrznej

4. Podczas opadania się ociepla i wysusza

5. Efekt: nagłe ocieplenie po stronie odwietrznej

Halny – polski brat fenu

Halny to odpowiednik fenu w Karpatach. Nazywany też „wiatrem szaleństwa" ze względu na swoją siłę i nieprzewidywalność.

Charakterystyka halnego

• Suchy i gorący (zimą) lub bardzo ciepły (latem)
• Porywy do 100-150 km/h
• Temperatura może wzrosnąć o 10-15°C w kilka godzin
• Występuje po obu stronach Tatr

Skutki fenu i halnego

Pozytywne:

• Szybkie ocieplenie zimą
• Topienie śniegu
• Poprawa nastroju (wysoka temperatura, dużo słońca)

Negatywne:

• Zagrożenie pożarowe (suche powietrze)
• Wycofywanie się śniegu w górach (lawiny!)
• Problemy zdrowotne (bóle głowy, bezsenność)
• Szkody w rolnictwie (przesuszenie gleby)

Najsilniejsze halne w historii

11 sierpnia 2017 – nawałnica halna w Tatrach:

• Wiatr: 190 km/h na Kasprowym Wierchu
• Zniszczenia w Zakopanem i okolicach
• 6 ofiar śmiertelnych

Gdzie występuje fen w Polsce?

• Tatry i Podhale – najsilniejsze halne
• Sudety – fen zwany „wiatrem włoskim"
• Bieszczady – łagodniejsze formy

Jak rozpoznać nadchodzący fen?

Oznaki zbliżającego się fenu:

• Gwałtowny wzrost temperatury
• Spadek wilgotności
• Pogorszenie widoczności (pył, kurz)
• Charakterystyczny ciepły wiatr

Fen to jedno z najbardziej spektakularnych zjawisk meteorologicznych w Polsce!